Demir Nedir? Demir Eksikliği Nelere Yol Açar? Nasıl Giderilir? Tedavisi

 

Demir Nedir? Demir Eksikliği Nelere Yol Açar? Nasıl Giderilir? TedavisiDoğumdan itibaren 16 yaşına kadar her bebek ve çocukta gerekirse demir tedavisi uygulamak her zaman gündemdedir, çünkü vücutta demirin az olması kansız olmak anlamına gelir. /00 Demir, gıdalarla alınan bir mineraldir ve yaşamın devamlılığı için hayati öneme haizdir. Vücudumuzdaki demirin yüzde 70’i kırmızı kan hücrelerinin içindedir; oksijen taşıyan, hemoglobin adı verilen kırmızı kan hücresi proteini içinde. Zaten kırmızı kan hücrelerinin; kırmızı kan hücrelerinin içerisindeki hemoglobinin görevi vücudun tüm dokularına oksijen taşımaktır. Bu görevlerini ise demir olmadan yapamaz. Dokulara oksijen taşınamadığında hayat devam edemeyeceğine göre belki de yaşamdaki en önemli amaçlardan biri, gıdalarla yeterli oranda demire ulaşabilmektir denebilir. Tüm koşuşturmalarımız biraz da demir için aslında. Gıdalarla alınması şart olan demir ne yazık ki bağırsaklardan kana çok zor karışır. Bunun da sebebi demirin kolay paslanmasıdır!

Nasıl ki açıkta bırakılan demir havadaki oksijene bağlanıp paslanırsa gıdalardaki demir de bağırsakta özellikle kalsiyuma bağlanabilir ve daha kana karışamadan dışkıyla atılabilir. Gıdalarla aldığımız demirin sadece bir kısmı kana karışır! Bu nedenle demir yönünden zengin gıdaları bol tüketmek, bu gıdaları tüketirken de demirin emilimini engelleyecek süt, yoğurt ve peynir gibi kalsiyumdan zengin gıdalarla ya da yine emilimi bozan çay ve ekmek gibi besinlerle bir araya getirmemek çok önemlidir. Nütrisyonel yani beslenme düzenine bağlı demir eksikliği tüm dünyada kansızlığın en önemli sebebidir. Tüm bebek ve çocuklar, potansiyel olarak dönem dönem kansızlık yaşayabilirler ve bu nedenle sürekli gözetim altında tutulmalıdırlar. Demir eksikliğinin yani kansizlığın önlenebilmesi için demir yönünden zengin gıdaları öğrenmeliyiz.

Demir içeren en önemli gıda tabii ki anne sütüdür. İçeriğindeki demir, miktar olarak az olsa da, bunun en az yüzde 50’si kana karışır. Bu nedenle anne sütü bir mucizedir; çünkü hiçbir gıdanın içindeki demirin yüzde 10’dan fazlası emilmez! Yani anne sütünde demir açısından performans yüzde 50’yken diğer gıdalarda bu en fazla yüzde 10’dur. Yani anne sütü hariç tüm gıdaların içerdiği demirin en fazla yüzde 10’u emilebilir! Karaciğer, pekmez, kırmızı et, balık, bakliyat, tarhana, soya, kuru üzüm, balkabağı çekirdeği ve yumurta demirden zengin gıdalardır. Tüm bu gıdalar zamanı geldikçe bebeklerin ve çocukların beslenme düzeninde yerini almalıdır.

 

Çocuklar gıdalarla yeterince demir almadıklarında öncelikle vücutta demir depoları azalır. Daha sonra kandaki demir miktarı azalır ve kandaki demir bağlama kapasitesi artar (demiri bağlayan taşıyıcı proteinler artar) ve daha sonra da hemoglobin düzeyi kanda düşer. Bu nedenle tüm bebek ve çocuklarda şüphe edildiğinde ve zaman zaman rutin olarak parmaktan kan alınarak demir tedavisi ihtiyacı olup olmadığı belirlenmelidir. Parmak ucundan alınan kan örneğinde hemoglobin ile kanın katı kısmını temsil eden hematokrit değerleri ölçülmeli, sonuçlar çocuğun yaşına uygun değerlerin altındaysa, beslenmesinin düzenlenmesinin yanı sıra demir tedavisine başlanmalıdır. Demir tedavisine başlanmazsa ve belirli bir süre kansızlık devam ederse şu sorunlar ortaya çıkabilir:

  • İştah azalması.
  • Solukluk.
  • Hastalıklara karşı direncin düşmesi.
  • Bağırsağın gıdaları emme gücünün azalması.
  • Büyümenin duraksaması.
  • Tırnak ve cilt kalitesinin düşmesi.
  • Çabuk yorulma ve halsizlik.

Bazı çocuklarda demir eksikliğine ilaveten çinko eksikliği de baş gösterdiğinde dalakta büyüme ve toprak, kağıt gibi olağandışı objeleri yeme isteği yani pika ortaya çıkabilir. Çocuklar gıdalarla yeterince demir alamadıklarında kansız kalırlar, bu nedenle kansızlık mevcutsa ya da kansızlık gelişmesin isteniyorsa çocuklara ilaç olarak demir verilmesini sağlamak son derece yararlıdır, ancak eğer gerekmiyorsa bir çocuğa demir önermek doğru değildir. Demirin fazlası vücutta, başta karaciğer olmak üzere demir depolayabilen dokularda birikir, bu da vücuda yorar. Vücut ne yazık ki demirin fazlasını atamaz, alınan demir vücutta kalır. Gereğinden fazla demir önermenin önüne geçmek için, gerek duyulduğunda çocuğun parmağından alınacak kan örneğiyle hemogram ya da hemoglobin testleri yapılmalıdır. Eğer değerler normalse demir tedavisi uygulanmamalıdır.

 

26 Yorum

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.