İyon Yükleri ve Yükseltgenme Basamakları Hakkında Bilgi

İyon Yükleri ve Yükseltgenme Basamakları Hakkında Bilgi

İyon Yükleri ve Yükseltgenme Basamakları Hakkında BilgiYüksüz bir atomun yapısındaki pozitif (+) yüklü protonlarla negatif (-) yüklü elektronların sayıları birbirine eşittir. Yüksüz bir atom aldığı elektron sayısı kadar negatif (-) yük, verdiği elektron sayısı kadar pozitif (+) yük kazanır. Elektron alıp verme sonucun-da elektrik yükü kazanmış bu atom ya da atom gruplarına iyon denir. (+) yüklü iyonlara katyon, (-) yüklü iyonlara anyon adı verilir. İyonlar tek atomlu ya da çok atomlu olabilir. Bileşiklerde her zaman iyon ve iyon yüklerinden söz edilmez. Bu terim suda çözündüğünde serbest iyonlar oluşturabilen iyonik bağlı bileşikler için kullanılır. Bir atomun başka bir atomla birleşerek molekül ya da çok atomlu iyon oluştururken kaybettiği, kazandığı ya da ortaklaşa kullandığı elektron sayıları ise yükseltgenme basamağı olarak belirtilir. Yükseltgenme basamağı tüm elementler için kullanılabilir. Bir atomun yükseltgenme basamağı eğer elektron aktarımı tamamıyla gerçekleşrnişse moleküldeki ya da iyonik bileşikteki yük sayısına eşittir.

Atomların Yükseltgenme Basamaklarının Belirlenmesi

  • Bir bileşikte atomların yükseltgenme basamakları toplamı sıfırdır. Örneğin SO2 ve NaCI bileşiklerinde atomların yükseltgenme basamakları toplamı sıfırdır.
  • Tüm atomlar elementel hâldeyken yükseltgenme basamakları sıfırdır. Örneğin Fe atomunun ve N, molekülünü oluşturan N atomlarının yükseltgenme basamakları sıfırdır.
  • Nötr bir molekülde atomların yükseltgenme basamakları toplamı sıfır olmalıdır.
  • Atomların ya da atom gruplarından oluşan iyonların yükseltgenme basamakları toplamı iyon yüküne eşittir.

Periyodik cetveldeki A grubu elementlerinin bileşiklerindeki yükseltgenme basamakları alt tabloda verilmiştir.

Atomların Yükseltgenme Basamakları

İyonik bileşikler metal atomları ile ametal atomları arasında gerçekleşen elektron alışverişiyle oluşur. Bu bileşiklerde metaller elektron vererek katyon, ametaller de metallerin verdiği elektronları alarak anyon oluşturur. Daha önceki konumuzda öğrendiğiniz gibi bir atom vereceği elektronları en yüksek enerji düzeyli orbitallerinden verir. Elektron aldığında ise elektronlar en düşük enerjili orbitallere yerleşir. Bu orbitaller en dış kabuktaki tam dolmamış orbitallerdir. Metaller katyon oluşturarak, ametaller de genellikle anyon oluşturarak kararlı soy gaz elektron dağılımına ulaşabilir.

Ametal atomları bulundukları periyottaki soy gazlara yaklaştıkça aktiflikleri artar. Bir ametal atomu soy gazlara ne kadar yakın olursa alacağı elektron sayısı o kadar azalır.

F ve O atomları periyodik çizelgenin 2. periyodunda ve sıra-sıyla 7A, 6A gruplarında bulunur. 7A grubundaki F atomu, 6A grubunda bulunan O atomuna göre kendileriyle aynı periyotta bulunan soy gaza daha yakındır. Bu nedenle F atomu 1 elektron alarak, O atomu ise 2 elektron alarak soy gaz elektron dağılımına ulaşır.

İyonik Bileşikler

İyonik bileşiklerde atomların yükseltgenme basamakları iyon yüküne eşittir. Örneğin NaCl bileşiğinin oluşumunu inceleyelim.

Na atomu 3s değerlik orbitalindeki 1 elektronunu Cl atomuna verir ve Na’un yükseltgenme basamağı +1, Cl’un yükseltgenme basamağı -1 olur.

Kovalent Bileşikler

Moleküllü yapıda olan kovalent bileşiklerde atomların elektron aktarımından çok elektronların ortaklaşa kullanımı söz konusu-dur. Ancak Ha, SO2, CO2 gibi bazı kovalent bileşiklerde kısmi elektron aktarımı olduğu deneysel olarak kanıtlanmıştır. Kovalent bileşiklerde atomların iyon yüklerinden değil yükseltgenme basamaklarından söz edilir. Örneğin S03 bileşiğinde S atomunun yükseltgenme basamağı +6’dır.


46 Yorum

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.