Bağıl Atom Kütlesi Nedir? Nasıl Bulunur? Bağıl Atom Kütlesi Bulma

Bağıl Atom Kütlesi Nedir? Nasıl Bulunur? Bağıl Atom Kütlesi Bulma

Bağıl Atom Kütlesi Nedir Nasıl Bulunur Bağıl Atom Kütlesi BulmaBir atomun referans olarak seçilen başka bir atomdan kaç kat daha ağır olduğunu gösteren sayıya bağıl atom kütlesi denir. Bağıl atom kütleleri, ilk defa yoğunluğu en düşük olan hidrojen atomuna bağlı olarak belirlenmiştir. Hidrojen atomunun kütlesi 1 gram olarak kabul edilmiş ve diğer elementlerin kütleleri hidrojenle kıyaslanarak belirlenmiştir.

1 N atomu = 14 tane H atomu

1 C atomu = 12 tane H atomu

1 Na atomu = 23 tane H atomu

Daha sonra hidrojenin farklı elementlerle yaptığı ikili bileşiklerdeki kütle ilişkilerinden yararlanılarak diğer elementlerin kütleleri belirlenmiştir. Eğer bileşiğin bağıl kütlesi biliniyorsa hidrojenin kütlesi çıkarıldığında bileşiği oluşturan diğer elementin bağı’ atom kütlesi belirlenebilir.

Örneğin 1 mol H2O bileşiğinin bağıl kütlesi 18 gramdır. Bu durumda O atomunun bağıl kütlesi, bileşiğin bağıl kütlesinden (18 g), 2 H atomunun bağıl kütlesi (2 g) çıkarılarak 16 g olarak hesaplanır. 

Ancak bu hesaplamalarda hidrojenin kütlesi çok küçük olduğundan hidrojenin eklenmesi ve çıkarılması durumunda büyük deneysel hatalar olmuştur. Daha sonra Avogadro Yasası’na göre aynı sıcaklık ve basınç altında, belirli bir hacimde bulunan gazların molekül sayılarının eşit olması prensibiyle hareket edilmiş ve oksijen atomu referans alınmıştır. Birçok atomla tepkimeye giren atomlardan biri olan oksijeni diğer atomlarla kıyaslayıp atomların bağıl atom kütlelerini belirlemek kolay olmuştur. 1961 yılına kadar atom kütlelerini ölçmek için referans alınan atomlar hidrojen ya da oksijen-16 oldu. Ancak izotop atomların bulunmasından sonra O-16 yanında O-17 atomlarının varlığı atom kütlelerinin belirlenmesinde karışıklığa neden oldu.

d

1 C atomunun kütlesi 12 akb,

1 N atomunun kütlesi 14 akb,

1 Ca atomunun kütlesi 40 akb’dir.

atomların kütlelerinin belirlenmesi kütle spektrometresi ile de yapılır. Kütle spektrometresinin çalışma prensibi, gaz halindeki atomların ya da moleküllerin yüksek enerjili elektronlarla bombardıman edilmesidir. Bu bombardıman sonrasında gaz halindeki atomdan ya da molekülden elektron ayrılması, pozitif yüklü iyonları oluşturur. Bu pozitif iyonlar, iki zıt yüklü plaka arasından geçirilir. Bu plakadan geçerken hızlanan pozitif yüklü iyonlar manyetik alana gönderilir. Manyetik alanda dairesel olarak yol alacak şekilde yönlendirilen iyonların izlediği yolun yarıçapı, yük/kütle oranına bağlı olarak değişir. Yük/kütle oranı büyük olan iyonların manyetik alanda izledikleri dairesel yol daha geniştir. Aynı yüklü ancak farklı kütleli iyonlar manyetik alan etkisiyle saparak birbirinden ayrılır. Ayrılan iyonlar bir detektöre ulaşarak akım oluşturur. Oluşan akım detektöre ulaşan iyon sayısıyla doğru orantılıdır. Bu durumda sapmanın büyüklüğü, her bir iyonun ve dolayısıyla atomun kütlesini belirler.

 


119 Yorum

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.