Büyük Millet Meclisine Karşı Çıkan Ayaklanmalar Sebepleri Ve Alınan Önlemler

Büyük Millet Meclisine Karşı Çıkan Ayaklanmalar Sebepleri Ve Alınan Önlemler

İstanbul’un işgalinden sonra 5 Nisan 1920’de yeniden sadrazamlığa getirilen Damat Ferit, milli teşkilata karşı mücadelesini devam ettirdi. İtilaf Devletleriyle de iş birliği yapan Damat Ferit, milli kuvvetleri dağıtmak üzere oluşturduğu askeri birlikleri Anadolu’ya gönderdi. İstanbul Hükumeti doğrudan yürüttüğü bu çalışmalarının yanı sıra Anadolu halkını da Milli Mücadele hareketine karşı kışkırtmaya çalıştı. Hükumet bu amaçla halkın dini duygularını istismar ederek şeyhülislamdan, Kuvayımilliyecilerin dine karşı mücadele ettikleri yönünde fetvalar aldı. Bu fetvalar İngiliz ve Yunan uçaklarının yanı sıra Rum ve Ermeni teşkilatları ile yabancı konsolosluklar aracılığıyla Anadolu’nun her köşesine dağıtıldı. Aynı günlerde yine İstanbul Hükumeti tarafından kurulan bir mahkemede Mustafa Kemal ve arkadaşları hakkında idam kararı verildi.

İstanbul’daki yönetimin ve İtilaf Devletlerinin birlikte yürüttükleri bu zararlı faaliyetler sonucunda Büyük Millet Meclisine karşı Anadolu’nun pek çok yerinde ayaklanmalar çıktı.

Telefona Format Atmak Ne İşe Yarar? Zararlımı, Neler Silinir?

Büyük Millet Meclisine karşı başlayan ayaklanmaların bir kısmı Kuvayıinzibatiye ve Anzavur ayaklanmalarında olduğu gibi doğrudan doğruya Osmanlı Hükumeti tarafından çıkarılmıştır. İtilaf Devletlerinin de desteklediği bu ayaklanmaların amacı milli kuvvetleri İstanbul ve Boğazlar bölgesinden uzak tutmaktı.

Anadolu’nun pek çok yerinde görülen ve 1920 yılı boyunca Büyük Millet Meclisini meşgul eden iç ayaklanmaların en yaygın olanları Osmanlı Hükumeti ve İtilaf Devletlerinin kışkırtmaları sonucu çıkan ayaklanmalardı, Bolu, Düzce, Yozgat, Konya, Bozkır, Cemil Çete, Koçgiri ve Milli aşireti ayaklanmaları bu tür yıkıcı faaliyetlerin belli başlarıydı. Bu isyan hareketlerini başlatanların amacı Kuvayımilliye’yi etkisiz hâle getirmek ve Ankara’yı dört bir yandan kuşatarak Milli Mücadele hareketini boğmaktı.

 Büyük Millet Meclisine karşı ayaklananlar arasında Rum ve Ermeni azınlıklar da vardı. Mondros Ateşkes Antlaşması hükümlerinden ve İtilaf Devletlerinden aldıkları cesaretle harekete geçen bu azınlıkların amacı Anadolu’da kendi devletlerini kurmaktı. Bu arada Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe gibi bazı Kuvayımilliyeciler de düzenli orduya katılmak istemedikleri için ayaklanmışlardı.

Büyük Millet Meclisi iç ayaklanmaları bastırmak ve otoritesini tüm yurda yaymak amacıyla 29 Nisan 1920’de Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nu çıkardı. Bu Kanun’a göre söz, yazı ve hareketleriyle Büyük Millet Meclisine saldırıda bulunanlar vatan haini sayılarak en ağır şekilde cezalandırılacaktı. Meclis, Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun etkili şekilde uygulanması için mahkemeler de kurdu. istiklal Mahkemeleri adı verilen ve üyeleri milletvekilleri arasından seçilen bu mahkemeler düşmanla iş birliği yapanları, asker kaçaklarını, ayaklanmacıları ve Milli Mücadele’ye zarar veren diğer suçluları yargılayıp cezalandıracaktı. Seyyar mahkemeler olarak da çalışan İstiklal Mahkemeleri, bir bölgedeki ayaklanmanın bastırılmasının ardından o bölgeye gidiyor ve suçluları yargılayıp cezalandırılmalarını sağlıyordu.

Büyük Millet Meclisine karşı çıkan ayaklanmaların bastırılmasında düzenli ordunun ve Kuvayımilliye birliklerinin yanı sıra Milli Mücadele’yi destekleyen vatansever din adamlarının verdikleri fetvaların da önemli rolü oldu. Bu fetvalarda aşağıda kısa öz geçmişini okuyacağınız Ankara Müftüsü Rifat (Börekçi) Efendi başta olmak üzere Anadolu’daki 153 müftünün imzası vardı.

Mustafa Kemal, Milli Mücadele’ye karşı yürütülen olumsuz propagandaları etkisiz hale getirmek için basının gücünden de yararlandı. Halk ile iletişim kurmaya önem veren biri olarak İstanbul ve Sivas’ta yaptığı gibi Ankara’da da bir gazete çıkardı. “Hâkimiyet-i Milliye” adını verdiği bu gazeteden başka “Anadolu Ajansı” adıyla bir de haber ajansı kurdu. Böylece iç ve dış kamuoyuna doğruları ve gerçekleri anlatarak Milli Mücadele’yi tanıtıp güçlendirmeye çalıştı.


13 Yorum

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.