Arkeler Nedir? Özellikleri Nelerdir? Biyolojik ve Ekonomik Önemi

 

Arkeler Nedir? Özellikleri Nelerdir? Biyolojik ve Ekonomik ÖnemiArkeler, bazı özellikleri bakımından ökaryotlara benzeyen tek hücreli ve prokaryot hücre yapısına sahip mikroskobik organizmalardır. Arkeler; çok sıcak ve çok soğuk, yüksek ve düşük pH ile yüksek tuz gibi ekstrem ortamlarda yaşayabilen, diğer canlıların dayanamayacağı zorlu çevre şartlarına uyum sağlamış organizmalardır. Genelde yaşadıkları ortamların özelliklerine göre gruplandırılıp adiandırılır. 1990’larda yapılan çalışmalarda arkeler; metabolik, hücresel ve genetik özellikleri dikkate alınarak bakterilerden ayrılmış ve ayrı bir âlem altında incelenmeye başlanmıştır. Arkeier, bakteriler gibi halkasal şekilli bir DNA taşır. Ancak DNA’ları bakterilerden farklı olarak ökaryot hücre DNA’larında olduğu gibi histon denilen özel proteinlere sarılmıştır.

Bazı arkelerde bakterilerde olduğu gibi plazmit DNA’ları bulunabilir. Bunlar, gen transferi (konjugasyon) yöntemiyle bir arkeden diğerine aktarılabilir. Arkelerin ribozomları daha çok ökaryot hücre ribozomlarına benzediğinden bakterilerden farklı olarak antibiyotiklerden etkilenmez. Arkelerin ototrof ve ayrıştırıcı olarak yaşayabilen türleri vardır. Fotosentetik arkelerde klorofil yoktur onun yerine özel bir pigment vardır. Günümüzde tanımlaması yapılan arkelerin hastalık yapıcı ve endospor oluşturan formu yoktur.

Arkelerin Biyolojik ve Ekonomik Önemi

Arkeler; okyanuslarda, tuzlu göllerde, kaplica sularında, bataklılarda, kirli sularda, buzullarda insanın kalın bağırsağında ve derisinde, karıncaların ve otobur canlıların sindirim sisteminde yaşar. Otobur canlıların sindirim sisteminde selüloz sindirimine yardımcı olur. Çok tuzlu ortamlarda yaşayabilen, çok sıcak ortamlarda yaşayabilen, metan gazı üreten arke türleri vardır.

 

Arkeler, doğadaki azot ve karbon döngüsünde görev yapan ekolojik bakımdan çok değerlidir. Arkelerden metallerin zehirleyici etkilerinin yok edilmesinde, kalitesi düşük olan metallerin zenginleştirilmesinde ve saflaştırılmasında, sanayi ve evsel atık sularının arıtılmasında, çöplerin ayrıştırılmasında, çöplerden; metan gazı, gübre, biyoyakıt gibi ürünlerin elde edilmesinde ve biyoteknolojide yararlanılmaktadır.

 

40 Yorum

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.